Ayşe Zekiye

Türkiyeli Kadın Yazarlar sitesinden
Atla: kullan, ara

Ayşe Zekiye

1909’da yayımlanan Bir Pederin Hatası adlı romanın yazarıdır. Kendisi hakkındaki bilgilere Kadın ve Mehasin (1908-­‐1909) adlı kadın dergilerinde yayınlanan makalelerinden ve hakkında yazılanlardan ulaşılmaktadır. Kadın/Selanik dergisinin özellikle eğitim konusunda yazdığı yazılarıyla göze çarpan en verimli yazarı Ayşe Zekiye Hanım, Fatma Kılıç Denman’ın İkinci Meşrutiyet Döneminde Bir Jön Türk Dergisi: Kadın adlı çalışmasından aktaracak olursak Abdülkerim Paşa’nın kızıdır. Denman’ın da belirttiği gibi Ayşe Zekiye’ye hitaben yazılan yazılarda kendisine “valide-­i tecrübe-­dide, bir müdire-­i kemalat” (464) sözcükleriyle hitap edilmesi, yazı hayatına hayatının geç bir döneminde atıldığını göstermektedir.

Ayşe Zekiye, yalnızca yazmakla kalmaz; kadınların eğitimi konusunda mücadele eder, bunun için kurulan Cemiyet-­i Hayriyye-­i Nisvaniye’nin başkanlığını yapmıştır. Kadın gazetesinde yer alan, “Büyük Bir Osmanlı Kadını ve Bir Pederin Hatası” başlıklı romanın tanıtımının yapıldığı yazıdan öğrendiğimize göre Bir Pederin Hatası romanının geliri kadınlar için kurulma aşamasında olan bir Sanayi atölyesine bağışlanacaktır. Avrupa’da kadınların çalıştığı sanayi atölyelerinin varlığına işaret eden yazı, Osmanlı hayatının böyle önemli müesseselerden mahrum kalmasının her kadını üzdüğünü belirtir. Ve Zekiye Hanımefendinin bu eksikliği gidermek için girişimde bulunduğuna değinilir: “Makalemize ser-­levha ittihaz ettiğimiz Bir Pederin Hatası namında der dest-­i tab’ bulunan milli, kıymetdar bir romanın hasılatı, bu müessese-­‐i hayriyenin ilk ianesini teşkil edecektir” (584).

Ayşe Zekiye, Aynur Demirdirek’in Osmanlı Kadınlarının Hayat Hakkı Arayışının Bir Hikayesi adlı çalışmasında belirttiği gibi Kadın dergisi kapandıktan sonra yazılarına Meşrutiyet’ten sonra çıkan dergilerin en uzun sürelisi olan Mehasin’de devam eder. Bir Pederin Hatası adlı roman üzerine Seminay İnci Çelikkıran tarafından Boğaziçi Üniversitesi’nde 1996 yılında tamamlanmış “Meşrutiyet Döneminde Bir Kadın Romanı: Bir Pederin Hatası” başlıklı yayınlanmamış bir lisans tezi yapılmıştır. Tezde uzun bir novella da diyebileceğimiz roman, Çelikkıran tarafından Osmanlıcadan Latin harflerine aktarılmıştır.

Bir Pederin Hatası, Enise ve Fıtnat adında bir paşanın iki kızının yaşamını anlatmaktadır. Ayşe Zekiye’nin romanı, II. Meşrutiyet döneminin toplumsal cinsiyet ve sınıflar arası ilişkilerini eleştirel bir gözle ele alması bakımından önemlidir.

Kaynakça

  • Kadın. Hz. Fatma Denman Kılıç. İstanbul: Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, 2010.
  • Zekiye Hanım. Bir Pederin Hatası. Selanik: Asır Matbaası, 1319.
  • Çelikkıran, Seminay İnci. “Meşrutiyet Döneminde Bir Kadın Romanı: Bir Pederin Hatası”. Yayınlanmamış mezuniyet tezi. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi, 1996.
  • Demirdirek, Aynur. Osmanlı Kadınlarının Hayat Hakkı Arayışının Bir Hikayesi. Ankara: İmge Kitabevi, 1993.
  • Denman, Fatma Kılıç. İkinci Meşrutiyet döneminde Bir Jön Türk Dergisi: Kadın. İstanbul: Libra, 2009.

Araçlar
Diğer dillerde
Kişisel araçlar