Elif Şafak

Türkiyeli Kadın Yazarlar sitesinden
Atla: kullan, ara

Elif Şafak

25 Ekim 1971’de Elif Bilgin adıyla, öğretim görevlisi Nuri Bilgin ve diplomat Şafak Atayman’ın kızı olarak Strasbourg Fransa’da dünyaya geldi. Doğumundan kısa bir süre sonra annesi ve babası boşanan yazar, annesi tarafından büyütüldü. Annesinin adını soyadı olarak kullanan Elif Şafak, yabancı dillerdeki yayınlarında Shafak soyadını kullanmaktadır.

İlkokulu 1982’de Ankara Kubilay İlkokulu’nda, ortaokulu 1986’da annesinin görev yaptığı Madrid’deki Runnymede College’da tamamladı. Lise öğrenimini 1989’da Ankara Atatürk Lisesi’nde tamamladıktan sonra 1994’te ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisansını aynı üniversitenin Kadın Çalışmaları Bölümü’nde "Bektaşi ve Mevlevi Düşüncesinde Döngüsel Evren ve Kadınsılık Anlayışı" başlıklı teziyle tamamladı. Bu tezi Sosyal Bilimler Derneği tarafından ödüllendirildi. Doktorasını da ODTÜ’de, ancak bu sefer Siyaset Bilimi Bölümü’nde "Türk Modernleşmesinin Kadın Prototipleri ve Marjinaliteye Tahammül Sınırları" başlıklı teziyle tamamladı.

Öykülerden oluşan ilk eseri Kem Gözlere Anadolu 1994’te Evrensel Kültür Kitaplığı tarafından yayımlandı. Kendini aramak için tekkeden ayrılıp İstanbul’a giden bir dervişin hikayesini konu edinen ilk romanı Pinhan ise 1997’de yayımlandı ve Kombassan Vakfı tarafından verilen 1998 Mevlana Büyük Ödülü'ne layık görüldü.

Doktorasını tamamladıktan sonra İstanbul’a taşındı ve 1999’da ikinci romanı Şehrin Aynaları’nı yayımladı. Bir süre İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde "Türkiye ve Kültürel Kimlikler", "Kadın ve Edebiyat" konulu dersler verdi. 2000 yılında yayımlanan üçüncü romanı Mahrem ile geniş kitleler tarafından tanındı. “Mahrem” kavramını “Görülmesini asla istemediğimiz, saklamak için üzerine titrediğimiz alan olarak” tanımladığını ve bu romanı “görmenin, gözetlemenin ve en soyut anlamda gözün, kişinin mahremiyetini nasıl deştiğine, parçaladığına dair hisler ve fikirler” üzerine yazmaya başladığını belirten yazar, Mahrem ile Türkiye Yazarlar Birliği Ödülü’ne layık görüldü.

2002 yılında Bit Palas’ı, 2004 yılında Araf’ı kaleme aldı. Bit Palas’ta bir apartmanın sakinlerinin yaşamlarını post-modern bir yöntemle “gerçek”, “kurgu” kavramlarını sorgulayarak her bölümde başka bir anlatıcının ağzından anlatmıştır. Arada kalma, aidiyet, kimlik sorunlarını, öğrenim görmek maksadıyla Amerika’da bulunan Türk, Faslı ve İspanyol üç ana karakterin öyküsü üzerinden ele aldığı Araf’ı İngilizce kaleme aldığı için tepkilerle karşılaşmıştır. Söyleşilerinde bunun gerekçesini romanın zihninde ve rüyalarında İngilizce olarak şekillendiği ile açıklamıştır. Araf, Türkçe’ye Aslı Biçen tarafından çevrilmiştir.

Doktora sonrası çalışması için kadın yazarlara verilen bir bursla Amerika’ya gitti ve buradaki çeşitli üniversitelerde Ortadoğu’lu kadın yazarlar, cinsel kimlikler, edebiyat ve sürgün, bellek ve politika, Müslüman dünyada cinsellik ve toplumsal cinsiyet gibi konular üzerine ders verdi. 2003-2004 yılları arasında Michigan Üniversitesi’nde, sonrasında da Arizona Üniversitesi Yakın Doğu Araştırmaları Bölümü’nde yardımcı doçent olarak dersler verdi.

Gazete ve dergilerde yayımlanmış kadın, kimlik, kültürel bölünme, dil ve edebiyat konulu yazılarından oluşan Med-Cezir 2005’te yayımlandı. 2006’da yayımlanan ve Şafak’ın İngilizce kaleme aldığı ikinci romanı olan Baba ve Piç, Türk ve Ermeni iki ailenin ortak geçmişlerini kadın karakterlerin gözünden, cinsiyet, diaspora, gelenek, folklor ve ensest eksenlerinde ele aldı. Romanın Türk-Ermeni ilişkisini konu edinen doğasının “Türklüğü aşağıladığı” gerekçesiyle hakkında TCK 301. maddeden açılan dava, yeterli delil bulunamama gerekçesiyle düştü.

İlk çocuğunu dünyaya getirdikten sonra yaşadığı post-natal depresyonu konu edinen otobiyografik romanı Siyah Süt 2007’de yayımlandı. 2008 yılında 27. Uluslararası İstanbul Film Festivali’nin jürisinde yer aldı. 2009’da Şafak’ın “tasaffuv sırrımı aşikar ettim” dediği, aşkı hem dünyevi hem de manevi anlattığı üçüncü İngilizce romanı Aşk yayımlandı. Türkçe’ye Kadir Yiğit Us tarafından çevrilen, Şems ve Mevlana’yı Batı’da, Amerika’daki karakterlerinin hayatlarında neler ifade ettiği üzerinden ele alan roman, Türk edebiyat tarihinin en kısa zamanda en çok satan romanı ünvanını aldı. Fransa’da Prix ALEF - Mention Spéciale Littérature Etrangère (Yabancı Edebiyat Mansiyonu) ile ödüllendirildi. 2010 yılında ikinci deneme kitabı olan ve Med-Cezir gibi daha önce çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanmış yazılarından oluşan Firarperest ünlü illüstratör M.K.Perker’in illüstrasyonları ile birlikte yayımlandı.

2011’de yayımlanan son romanı İskender, yazarın eserlerinde sıkça işlediği aidiyet, göçmenlik, kimlik ve tasavvuf konularını, Londra’ya göç etmiş Kürt-Türk İskender’in gözünden ele almaktadır. İngilizce yazılan ve Türkçe’ye Omca Korugan tarafından çevrilen eser, Şafak’ı erkek olarak resmeden kapak fotoğrafı ve Zadie Smith’in çok ödüllü İnci Gibi Dişler’inden intihal olduğu iddiaları ile birçok spekülasyona konu olmuştur. Smith, intihal iddialarından Hanif Kureishi aracılığı ile haberdar olmuş ve Şafak’a ve Şafak’ın ajansına yolladığı mektuplarla iddiaları gülünç bulduğunu dile getirmiştir. Elif Şafak, günümüzde The Guardian’ın websitesi ve HaberTürk gazetesi de dahil olmak üzere çeşitli yayınlarda yazmaktadır. HaberTürk için yazdığı yazılar 2012 yılında yine M. K. Perker’in illüstrasyonları ile Şemspare adıyla yayımlanmıştır. Eserleri otuz dile çevrilen yazarın kitapları yurtdışında Viking, Penguin, Rizzoli ve Phebus gibi önemli yayınevleri tarafından yayınlanmaktadır.

2005 yılında Radikal gazetesi genel yayın yönetmeni Eyüp Can Sağlık ile Berlin’de evlenen yazarın Şehrazat Zelda ve Emir Zahir isimli iki çocuğu bulunmaktadır.

Yapıtları

  • Şemspare (2012)
  • İskender (2011)
  • Firarperest (2010)
  • Kâğıt Helva (2010)
  • Aşk (2009)
  • Siyah Süt (2007)
  • Baba ve Piç (The Bastard of Istanbul çevirisi) (2006)
  • Med-Cezir (2005)
  • Beşpeşe (2004)
  • Araf (The Saint of Incipient Insanities çevirisi) (2004)
  • Bit Palas (2002)
  • Mahrem (2000)
  • Şehrin Aynaları (1999)
  • Pinhan (1997)
  • Kem Gözlere Anadolu (1994)

Ödülleri:

  • Prix ALEF - Mention Spéciale Littérature Etrangére, Soufi, mon amour (Phébus), 2011 (İlk kez Fransızca yazılmamış bir esere verilmiştir.)
  • Marka 2010 Ödülü, Türkiye
  • Sanat ve Edebiyat Şövalyesi (Chevalier Des Arts et Lettres), Fransa 2010
  • Kültür Elçisi, Culture Action Europe Campaign, 2010
  • Kültür Elçisi, AB-Türkiye Kültür Köprüleri Programı, 2010
  • Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Birlikte Yaşama Ödülü, 2009
  • Uluslararası Yükselen Yetenek, Fransa Kadın Platformu, Deauville 2009
  • Maria Grazia Cutuli Uluslararası Gazetecilik Ödülü, İtalya 2006
  • Mahrem, Türkiye Yazarlar Birliği Ödülü, 2000
  • Pinhan, Mevlana Büyük Ödülü, 1998

Kaynakça

Araçlar
Diğer dillerde
Kişisel araçlar