Halide Eşber

Türkiyeli Kadın Yazarlar sitesinden
Atla: kullan, ara

Halide Eşber

Tam adı, Halide Eşber Ç. Güvenç. Memur İnci Eşber ile hava pilotu Albay Yıldıray Çelik’in kızı. 28 Şubat 1965'te Bandırma’da doğdu. Çamlıca Kız Lisesi’ni bitirdikten sonra bir süre İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Klasik Filoloji Bölümü’ne devam etti. 1984 yılında başlayan Bilsak Tiyatro Atölyesi'nin çalışmalarına katıldı. Heykeltıraş Saim Bugay’la desen ve kukla çalışmalarında bulundu. Enis Rıza’nın ekibinde senaryo asistanı olarak çalıştı. Liverpool John Moores-Hope Street Actors’ Center’dan aldığı bursla oyunculuk eğitimine devam etti. 1985’ten itibaren dizilerde oyunculuk, yazarlık, asistanlık yaptı. Milliyet Sanat, Tiyatro Dergisi, Cumhuriyet Kitap Eki için yazılar ve TRT İstanbul Radyosu için oyunlar yazdı. Açık Radyo’da yayınlanan "Açık Dergi" programını hazırlayıp sundu. Halen İstanbul’da yaşamakta, evli ve Derin adlı bir kızı bulunmaktadır.

İlk şiiri, ortaokul son sınıftayken Öğrenci Yazıları adlı dergide yayımlandı. Yazılarını genellikle Adam Öykü’de yayımladı. 1999’da yayımlanan ilk kitabı Yalnızlık’la Bu Yayınevi Gençlik Romanı Üçüncülük Ödülü’nü aldı. 2001 yılında Sanki Seninle Uzun Zamandır Hiç Böylesine Çılgınlar Gibi Sevişmemiştik adlı kitabı yayımlandı. Bu romanı Ömer Türkeş tarafından “etkili bir anlatı” olarak değerlendirildi. Aynı yıl Çalı Süpürgesi adlı öykü kitabı çıktı. 2003 yılında Anlatırken Işığa Bak adlı öykü kitabını yayımlayan Eşber, Her Şey Seninle adlı romanını 2005’te yayımladı.

Yazın hayatına öykü ve roman yazarı olarak devam eden yazar, kelime ve cümle yapılarını alışılagelmişin dışında kullanma biçimiyle ve iç içe geçerek romana öykünen hikâyeleri, parçalanarak hikayeye öykünen romanlarıyla Türk yazınında kalıpları yıkan yazarlardan biridir. Kelimeler öykülere yol verme özelliğini taşırlar. Yazar Türkçe cümle yapısı ve kelimelerin alışılmış anlamları üzerinde oynayarak dili öykülerinin en güçlü unsurlarından biri haline getirir. Sanki Seninle Uzun Zamandır Hiç Böylesine Çılgınlar Gibi Sevişmemiştik adlı kitabının adındaki her kelimenin kitabın içinde ayrı birer öyküye dönüşmesi bunun örneklerinden birisidir. Her Şey Seninle adlı kitabının temelinde yatan “Her şey seninle başlar/biter/güzel/anlamlı/sadece seninle” cümle yapısı ise yine kelime oyunlarının yerinin önemini örnekler niteliktedir.

Eşber Halide öykü ve romanlarında insan ilişkilerine değinir. Her Şey Seninle, Çiğdem adlı genç bir kadının hayatla mücadelesini konu edinir. Öykü evlilik hayatı içinde çeşitli sorunlara göğüs gererek hayatını “Sinan’ın karısı” olarak kuran Çiğdem ve onu çevreleyen insanlarla ilişkilerini konu eder. Aldatılma, çocuk yetiştirmenin yarattığı kaçınılmaz endişe, kardeş rekabeti, platonik bir aşk, fedakâr anne figürü, özlenen baba ve eski dostlukların kendi içlerindeki dinamikleriyle Çiğdem’in hayatını çizen öykü, Eşber Halide’nin öykü ve kelime yapılarını kıran üslubuyla birleşerek bir kelime çağrışımına dönüşür. Eşber’in sıra dışı anlatım biçimi, klasik öykü kalıplarını da kırarak çağrışımlarla, hatıralarla işleyen insan zihninin kağıt üzerinde bir kopyasını çizer. İnsan zihninin kelimelerle olan ilişkisi, harflerin öykülere can verme kabiliyeti böylece Eşber kurgusunda ön plana çıkar. Sanki Seninle Uzun Zamandır Hiç Böylesine Çılgınlar Gibi Sevişmemiştik adlı kitabı birbirlerinden sınıfsal ve kültürel olarak farklı konumlarda iki kadının aynı erkeğe duyduğu aşkı konu edinir. Kadınların hayatlarının sınıf ya da konum gözetmeden maruz bırakıldığı toplumsal, ahlaki ve cinsel baskıları görünür hale getiren Halide Eşber, bu romanında da parçalı anlatı yapısını kullanır. Metinde şiddet öğesi önemli bir yere sahiptir. Erkek karakterleri de şiddet öğesi etrafında kurgulanır. Şiddet, taciz, fakirlik gibi travma yaratıcı deneyimlerden geçmiş Seyfi karakterinin kurbandan zalim rolüne kolaylıkla geçebilme kabiliyeti insanın iç dünyasında yatan şiddeti de vurgular.

Yazarın metinlerinde mekan tasvirleri de en az karakterler kadar canlı ve öykünün parçasıdırlar. Sanki Seninle Uzun Zamandır Hiç Böylesine Çılgınlar Gibi Sevişmemiştik’in mekanı mahalle, öyküyü yansıtacak kadar sıkıntılı ve karanlıktır. Mahallede süregelen gözetleme ve gözetlenme durumu, kadınların hayatlarını şekillendiren en önemli unsurlardandır.

2006 yılında yayımlanan Çalı Süpürgesi adlı öykü kitabı ise yine Eşber’in kelime, plan ve kurgu oyunlarına ev sahipliği yapar. Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine ayrılan öykülerde bu defa anlatıcı Eşber Halide’ye dönüşür. Özyaşamsal bir öyküye dönüşen giriş ve sonuç bölümlerine rağmen, gelişmede yer alan öyküler tamamen kurgusaldır. On altı öyküyü barındıran gelişme kısmı, on altı farklı temayı tek bir ortak noktada toplar: yoksulluk.

Yapıtları

  • Her Şey Seninle (2005)
  • Sanki Seninle Uzun Zamandır Hiç Böylesine Çılgınlar Gibi Sevişmemiştik (2001)
  • Çalı Süpürgesi (2006)

Kaynakça

Araçlar
Diğer dillerde
Kişisel araçlar